Ο Κακοήθης Ναρκισσισμός

 Ο όρος, που εισήχθη από τον Erich Fromm και αναπτύχθηκε από τον Otto Kernberg, περιγράφει το άτομο που βρίσκεται στο μεταίχμιο δύο διαταραχών ναρκισσιστικού και αντικοινωνικού τύπου. Ενώ οι δύο διαταραχές ανήκουν στην ομάδα Β (Δραματικές/Ασταθείς προσωπικότητες μαζί με τις άλλες δύο Οριακή και Οιστριονική), η κάθε μία προσφέρει διαφορετικά στοιχεία στην ψυχοπαθολογία του ατόμου. Η Αντικοινωνική εστιάζει στην παραβίαση των κανόνων, την παρορμητικότητα, την εξαπάτηση και την πλήρη απουσία ενοχών ενώ η Ναρκισσιστική εστιάζει στο διογκωμένο «Εγώ», την ανάγκη για συνεχή θαυμασμό και την πεποίθηση της ανωτερότητας. Εδώ, ο ναρκισσισμός γίνεται «κακοήθης» επειδή εμποτίζεται με σαδισμό έτσι ώστε το άτομο αντλεί ευχαρίστηση από την άσκηση δύναμης και τον πόνο των άλλων.Η πεποίθηση που κυριαρχεί είναι ότι οι άλλοι είναι εχθροί που πρέπει να εξοντωθούν προληπτικά με πλήρη απουσία κάποιου ηθικού κώδικα.

Στην ψυχολογία της προσωπικότητας, αυτός ο συνδυασμός ορίζεται ως "Σκοτεινή Τριάδα"  η οποία περιλαμβάνει : Ναρκισσισμό(Ματαιοδοξία και αίσθημα υπεροχής και έπαρση), Μακιαβελισμό: (Χειραγώγηση και κυνική εκμετάλλευση όπου μπορεί) και Ψυχοπάθεια (Έλλειψη ενσυναίσθησης και αντικοινωνική συμπεριφορά). 

Όταν ένα άτομο (όπως π.χ. ένας πολιτικός ή ένας CEO) διαθέτει αυτά τα στοιχεία, καθιστά τη διάγνωση και τον έλεγχό του ακόμα πιο δύσκολο.

Όταν μια προσωπικότητα με αντικοινωνικά και ναρκισσιστικά στοιχεία καταλαμβάνει θέσεις υψηλής ισχύος, η δυναμική αλλάζει δραματικά. Η εξουσία δεν είναι πλέον μέσο προσφοράς, αλλά το «απόλυτο όπλο» τους.

Σε περιβάλλοντα όπου υπάρχει ιεραρχία, αυτά τα άτομα συχνά αναρριχώνται επειδή τα ελαττώματά τους παρερμηνεύονται ως «προτερήματα», η έλλειψη ενσυναίσθησης βαφτίζεται «αντικειμενικότητα» ή «αποστασιοποίηση», η χειραγώγηση θεωρείται «χαρισματική ηγεσία» και η παρορμητικότητα παρουσιάζεται ως «αποφασιστικότητα» και «τόλμη».

 -Πώς τα άτομα αυτά αναρριχώνται;

Εντοπίζουν πάντα ποιος έχει την εξουσία για να τον γοητεύσουν και ποιος είναι ευάλωτος για να τον εκμεταλλευτούν. Δημιουργούν συγκρούσεις μεταξύ συναδέλφων αλλά και υφισταμένων για να παραμένουν οι ίδιοι στο απυρόβλητο και μόλις αντλήσουν ό,τι χρειάζονται, αφήνουν πίσω τους κατεστραμμένες καριέρες ή  χαρακτήρες.

 

• Πως όμως μπορεί κάποιος να προστατευτεί αν έρθει αντιμέτωπος μαζί τους;

Η αντιπαράθεση με έναν ναρκισσιστή που έχει αντικοινωνικά στοιχεία είναι επικίνδυνη, γιατί δεν ακολουθεί τους κανόνες του "fair play".

Αν δεν μπορείτε να αποφύγετε την επαφή, γίνετε όσο το δυνατόν πιο αόρατοι. Μην δίνετε συναισθηματική τροφή (ούτε θυμό, ούτε θαυμασμό, ούτε προσοχή). Απαντάτε με μονολεκτικές, ουδέτερες φράσεις («Μάλιστα», «Κατάλαβα», «Θα δούμε»).Ο στόχος είναι να χάσουν το ενδιαφέρον τους για εσάς και να βρουν άλλο «θήραμα».

Αυτά τα άτομα χρησιμοποιούν τη διαστρέβλωση της πραγματικότητας. Κρατάτε λοιπόν αποδείξεις ,γραπτά αρχεία, emails ,ημερομηνίες, ντοκουμέντα , μαρτυρίες. Μην βασίζεστε σε προφορικές υποσχέσεις.Η ακρίβεια των γεγονότων είναι η μόνη σας άμυνα απέναντι στα ψέματά τους.

Μην προσπαθείτε να τους «διορθώσετε». Είναι θεμελιώδες λάθος να πιστεύετε ότι αν τους εξηγήσετε πόσο σας τραυματίζουν, θα σταματήσουν. Η ενσυναίσθηση είναι ένας «κώδικας» που δεν διαθέτουν. Η προσπάθειά σας να τους συγκινήσετε θα εκληφθεί ως αδυναμία και θα χρησιμοποιηθεί με σιγουριά εναντίον σας.