Η πορεία της σχιζοφρένειας

Η σχιζοφρένεια συχνά ακολουθεί μία πορεία με 3 φάσεις:  

Η πρόδρομη φάση: η εμφάνιση της σχιζοφρένειας συνήθως γίνεται στα μετεφηβικά χρόνια και συχνά η λειτουργικότητα του ατόμου μειώνεται σταδιακά.

Η ενεργός φάση: Σε αυτή τη φάση το άτομο παρουσιάζει τα βασικά ψυχωσικά συμπτώματα. Αυτή η φάση μπορεί να κρατήσει κάποιες εβδομάδες η και απροσδιόριστο χρόνο.

Η υπολειμματική φάση: στις περισσότερες περιπτώσεις η ανάρρωση είναι σταδιακή. Σε κάποιες περιπτώσεις η υπολειμματική φάση καταλήγει στην επιστροφή στη φυσιολογική λειτουργία, «πλήρης ύφεση», αν και αυτή δεν είναι η συνήθης πορεία.

Διαχρονικές έρευνες δείχνουν ότι περίπου το 10% των ατόμων παραμένουν σε ενεργό σχιζοφρένεια, το 25% επιστρέφουν σε πλήρη λειτουργικότητα, και το 50-65% ταλαντευόταν ανάμεσα σε υπολειμματικές και σε ενεργές φάσεις, συχνά με ολοένα και μειωμένη λειτουργικότητα στις υπολειμματικές φάσεις. Ψυχοπιεστικά γεγονότα ζωής λειτουργούν ως εκλυτικοί παράγοντες.

Σχιζοσυναισθηματική διαταραχή

Κάποια άτομα παρουσιάζουν είτε ένα μανιακό είτε ένα μείζον καταθλιπτικό είτε ένα μεικτό επεισόδιο μαζί με τα συμπτώματα της σχιζοφρένειας.

Επιπλέον, πρέπει να υπάρχουν παραληρητικές ιδέες ή ψευδαισθήσεις τουλάχιστον για 2 εβδομάδες χωρίς τη διαταραχή της διάθεσης, και τα συμπτώματα της διαταραχής της διάθεσης να είναι παρόντα για ικανό χρονικό διάστημα της διαταραχής. Ελάχιστη διάρκεια είναι 1 μήνας.

Καλύτερη πρόγνωση από ό,τι η σχιζοφρένεια. Πιο συχνή από τη σχιζοφρένεια στις γυναίκες.

 

Τί είναι παραληρητικές ιδέες?

Είναι λανθασμένες, βαθιά εγκυστωμένες και επίμονες πεποιθήσεις, οι οποίες δεν ανασκευάζονται με λογική επιχειρηματολογία. Βρίσκονται σε δυσαρμονία και είναι μη αποδεκτές από το επικρατούν κοινωνικό, εκπαιδευττικό και πολιτισμικό υπόβαθρο του ατόμου, μολονότι επηρεάζονται ως προς το περιεχόμενό τους από τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Δεν συνοδεύονται από επίγνωση του παθολογικού και από διαταραχή της συνείδησης.

Περίπου το 50% των ατόμων με διάγνωση σχιζοφρένειας αναφέρουν παραληρητικές ιδέες, αλλά οι παραληρητικές ιδέες δεν αποτελούν αποκλειστικά σύμπτωμα της σχιζοφρένειας.  

 

Οι περισσότερες παραληρητικές ιδέες ανήκουν σε κάποια από τις παρακάτω κατηγορίες:

Παραληρητικές ιδέες καταδίωξης

Παραληρητικές ιδέες ελέγχου (ή επιρροής): εκπομπή σκέψεων,

​προσθήκη σκέψεων,

​απόσυρση σκέψεων

Παραληρητικές ιδέες αναφοράς

Παραληρητικές ιδέες μεγαλείου

Παραληρητικές ιδέες αμαρτίας και ενοχής

Υποχονδριακές παραληρητικές ιδέες

Παραληρητικές ιδέες καταστροφής

 

Πως αξιολογείται η Αυτοκτονικότητα ενός ασθενή στο νοσοκομείο;

 

Αυτοκτονικότητα

 

Επιδημιολογία

10000000 αυτοκτονίες ανά έτος παγκοσμίως

 

Συχνότητα: 200 νοσηλείες για απόπειρα αυτοκαταστροφής / έτος / γενικό νοσοκομείο Αττικής

 

Ιδιαίτερες δυσκολίες:

1. Ψυχολογικό φορτίο (ενοχές, ανεπάρκεια) από ενδεχόμενη αυτοκτονία κατά τη διάρκεια νοσηλείας

2. Νομικά ζητήματα που ανακύπτουν, με υπευθυνότητα της διοίκησης του νοσοκομείου στα μέτρα προστασίας

3. Τάση για μεταφορά ολόκληρης της ευθύνης, στους ψυχιάτρους της διασυνδετικής

4. Δυσκολία πρόβλεψης ενδεχόμενης νέας απόπειρας. Παράγοντες κινδύνου:

• ιστορικό παλαιότερης απόπειρας

• μείζων καταθλιπτική διαταραχή

• μεγάλες ηλικίες

• κοινωνική απομόνωση

• αλκοολισμός σε προχωρημένη εξάρτηση

• χρόνια και βαριά σωματική νόσος

 

Αντιμετώπιση:

1. Αξιολόγηση σοβαρότητας της απόπειρας με ευθείες ερωτήσεις σχετικά με:

• Υπάρχουν ευχές θανάτου;

• Οι σκέψεις έρχονται από μόνες τους και πόσο συχνά;

• Τι πρόθεση είχε;

• Το είχε σχεδιάσει;

• Πόσο επικίνδυνη ήταν η μέθοδος που χρησιμοποίησε;

• Η προσπάθεια ήταν προμελετημένη ή παρορμητική;

• Είχαν προηγηθεί κι άλλες απόπειρες;

• Είχε κοινοποιήσει τις προθέσεις του;

• Ήταν μόνος ή ήταν και άλλοι εκεί κοντά;

• Ποιοι λόγοι τον ώθησαν στην απόπειρα;

• Μετάνιωσε;

• Είχε ενημερώσει κάποιον;

• Είχε αφήσει σημείωμα;

• Αναζήτησε βοήθεια ή βρέθηκε τυχαία;

• Το έχει ξανακάνει;

2. Αξιολόγηση της υποκείμενης ψυχοπαθολογίας

3. Αξιολόγηση του βαθμού συμμόρφωσης

4. Να δίνονται σαφείς οδηγίες προς το προσωπικό

5. Να ευαισθητοποιείται το προσωπικό και να επισημαίνεται η ευθύνη του

6. Να συνεργάζεται το περιβάλλον του ασθενή στις αποφάσεις και στα μέτρα προστασίας

7. Να αξιολογείται η αναγκαιότητα μεταφοράς σε ψυχιατρικό τμήμα

 

Ποιά σωματικά νοσήματα προκαλούν έντονο άγχος;

Νευρολογικά (25%): 

Όγκοι ΚΝΣ, Τραύμα (μεταδιασειστικό σύνδρομο, υπαραχνοειδής αιμορραγία), Αγγειακή εγκεφαλική νόσος (ΑΕΕ, αγγειίτιδες), Εγκεφαλίτιδες (Νευροσύφιλη, AIDS κ.α.), Πολλαπλή σκλήρυνση, Επιληψία, Ημικρανίες, Νόσος Wilson, Νόσος Huntington

• Ενδοκρινολογικά (25%): Θυρεοειδοπάθειες, Παραθυρεοειδοπάθειες, Υποφυσιακή δυσλειτουργία, Φαιοχρωμοκύττωμα, Αδρενεργική δυσλειτουργία

• Καρδιαγγειακά (12%): Αρρυθμία, Συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια

• Λοιμώδη(12%): Μονοπυρήνωση και άλλες λοιμώξεις (π.χ. AIDS)

• Αυτοάνοσα(12%): ΣΕΛ, Ρευματοειδής αρθρίτιδα, Αρτηρίτιδα Sjögren, Κροταφική αρτηρίτιδα

• Αναπνευστικά: ΧΑΠ, άσθμα

• Μεταβολικά: Ανεπάρκεια Β12, Πορφυρία υπογλυκαιμία

• Νεοπλάσματα: Σύνδρομο καρκινοειδούς

• Νεφρολογικές: Ουραιμία και άλλες νεφρικές παθήσεις

• Αιματολογικά: Αναιμία

• Άλλες σωματικές καταστάσεις  

• Φάρμακα και ουσίες: Αλκοόλ (κατάχρηση και απόσυρση), Καφεΐνη(κατάχρηση και απόσυρση), Νικοτίνη (απόσυρση), Αμφεταμίνες, Κάνναβη, Συμπαθητικομιμητικά, Πενικιλίνη, Δυσανεξία ασπιρίνης, Θεοφυλλίνη, Κορτικοειδή, Θυρορμόνη