Κατάθλιψη των ηλικιωμένων

Επιδημιολογία:

•είναι η συχνότερη συναισθηματική διαταραχή στην 3η ηλικία

• από αυτούς που διαγιγνώσκονται με κατάθλιψη, μόνο το 25% λαμβάνει αντικαταθλιπτική αγωγή

 

Αιτιοπαθογένεια

Οργανική: Δυσλειτουργία επικοινωνίας ανάμεσα στο μετωπιαίο λοβό και τα βασικά γάγγλια, που συνεπάγεται δυσλειτουργία στις εκτελεστικές ικανότητες.

Ενδείξεις:

a. μορφολογικές αλλοιώσεις του εγκεφάλου: περικοιλιακή ατροφία, μικροϊσχαιμικές αλλοιώσεις.

b. γνωσιακά ελλείμματα και ψευδοανοϊκή συμπτωματολογία

3. Ψυχοπιεστικά γεγονότα:

γεγονότα ζωής (θάνατος συζύγου, οξεία εμφάνιση παθολογικών προβλημάτων ή ασθένειας, απειλή για την υγεία προσφιλούς πρόσωπου, σοβαρά οικονομικά προβλήματα, κακές ενδοοικογενειακές σχέσεις, απώλεια σημαντικού προσώπου)

χρόνιες ψυχοπιεστικές καταστάσεις( έκπτωση γνωσιακών λειτουργιών, αισθητηριακά προβλήματα, φροντίδα χρονίως πάσχοντος, χρόνια προβλήματα υγείας, κοινωνική έκπτωση, (κατάγματα, νεοπλάσματα, ΑΕΕ, ΧΑΠ κλπ) φτώχεια, 

επιβαρυμένες καθημερινές δραστηριότητες

4. Δευτερογενής κατάθλιψη:

a. από παθήσεις, με καταθλιπτικά συμπτώματα στην κλινική τους εικόνα: θυρεοειδοπάθειες, ν. Alzheimer, Parkinson, Ca παγκρέατος, κλπ

b.από φάρμακα: αντιυπερτασικά, ΜΣΑΦ, Cox-2 αναστολείς, οπιοειδή, αντιπαρκινσονικά και αντιψυχωτικά κ.α.

 

Συχνότερες μορφές κατάθλιψης

• Μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο

• Υποτροπιάζουσα κατάθλιψη

• Δυσθυμία

• Αντίδραση προσαρμογής με καταθλιπτικά στοιχεία

• Αγχώδης κατάθλιψη

 

Κλινική εικόνα

παρουσιάζει συνήθως άτυπα χαρακτηριστικά:

• διάχυτα σωματικά ενοχλήματα, χωρίς σαφή εντόπιση, συχνά υποδύονται αρθροπάθειες

• διαταραχές γνωσιακών λειτουργιών (ψευδοάνοια)

• διαταραχές ψυχοκινητικότητας και συμπεριφοράς

• αϋπνία ως μοναδικό σύμπτωμα

• έντονο άγχος

• σοβαρού βαθμού απάθεια

Προσοχή: Η σωματική συννοσηρότητα μπορεί να συγκαλύψει την καταθλιπτική συμπτωματολογία με αποτέλεσμα την καθυστέρηση της διάγνωσης.

 

Διαφορική διάγνωση

• Οργανικές παθήσεις, που προκαλούν καταθλιπτικά συμπτώματα

• άνοια

 

Σχετικά με την ψευδοάνοια και την προδιάθεση για άνοια

• μερικοί υποστηρίζουν πως αποτελεί προκλινικό στάδιο της άνοιας

• άλλοι θεωρούν πως τα γνωσιακά ελλείμματα στην ψευδοάνοια προκαλούνται από την ίδια την κατάθλιψη και δεν προδιαθέτουν σε μόνιμη άνοια. Θα πρέπει ωστόσο να διαφοροδιαγιγνώσκεται από την ήπια γνωσιακή βλάβη (MCI), στην οποία υπάρχει ήπια διαταραχή μνήμης, μη συμβατή με την ηλικία και η οποία μεταπίπτει σε άνοια κατά 10 -15%

 

Πορεία και πρόγνωση

• Χρόνια και υποτροπιάζουσα πορεία

• Δυσμενής δείκτης για το γήρας

• Αυξημένος κίνδυνος αυτοκτονίας

• επιπλέκει και επιδεινώνει την πορεία καρδιαγγειακών (πιθανώς μέσω διαταραχών του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος) και λοιπών οργανικών νοσημάτων των ηλικιωμένων, με συνέπεια:

o αυξημένη και ακατάλληλη χρήση υπηρεσιών υγείας

o μεγαλύτερη διάρκεια νοσηλείας

o κακή συμμόρφωση

o κακή ποιότητα ζωής

o μεγαλύτερο κόστος υπηρεσιών υγείας

 

 

 

Πρόληψη

• άτομα με πρόσφατης έναρξης σωματική νόσο

• άτομα με χρόνια νοσήματα που προκαλούν σωματική αναπηρία

• πρόσφατο πένθος

• απομονωμένα κοινωνικά άτομα

• χρόνια προβλήματα αϋπνίας

 

Θεραπεία: 

Προτιμώνται οι SSRIs: Σιταλοπράμη, Σερτραλίνη αλλά όχι παροξετίνη, λόγω της αντιχολινεργικής της ιδιότητας. Στους ηλικιωμένους εμφανίζονται πολύ σπάνια παρενέργειες από το γαστρεντερικό. Μπορεί ωστόσο να εμφανιστεί:

• αϋπνία

• ανησυχία

• υπονατριαιμία

 

Πρέπει πάντα να λαμβάνονται υπόψιν η φαρμακοκινητική, οι αλληλεπιδράσεις, η συννοσηρότητα, η ανοχή και ασφάλεια, η συμμόρφωση και το φαρμακευτικό ιστορικό.

Ποιά είναι η θεραπεία της πρόωρης εκσπερμάτισης;;

Η θεραπεία της νόσου αρχίζει με οδηγίες για πρόγραμμα σεξουαλικών ασκήσεων και παιχνιδιών, στοχεύοντας στον εγκεφαλικό έλεγχο του άνδρα που μαθαίνει να κρατάει την εκσπερμάτιση . Συνήθως όμως με αυτή την τακτική επιτυγχάνεται αποτέλεσμα το οποίο δυστυχώς είναι παροδικό. Άλλη θεραπευτική επιλογή αποτελούν οι αλοιφές με τοπικό αναισθητικό (πχ λιδοκαΐνη). Η χρήση τους γίνεται με τοποθέτηση μικρής ποσότητας κρέμας στη βάλανο 30 λεπτά πριν από τη σεξουαλική επαφή. Έτσι προκαλείται μείωση της αισθητικότητας στη βάλανο (όπου υπάρχουν νευρικές απολήξεις) και συνεπώς καθυστέρηση της εκσπερμάτισης. Πολλοί ασθενείς αναφέρουν κάποια βελτίωση του προβλήματος και επιλέγουν αρχικά αυτή την τακτική.

Συνήθως το αποτέλεσμα όμως των προηγούμενων θεραπειών δεν είναι ικανοποιητικό. Τότε συνιστάται η χρήση ειδικών φαρμάκων, των λεγόμενων εκλεκτικών αναστολέων των υποδοχέων της σεροτονίνης (Selective serotonin receptor inhibitors, SSRIs) γιατί είναι αποδεδειγμένο ότι η σεροτονίνη διαδραματίζει σημαντικό ρόλο κατά την εκσπερμάτιση. Τα φάρμακα αυτά δρουν στο κεντρικό νευρικό σύστημα και σκοπό έχουν να αναστείλουν τη λειτουργία εκείνων των εγκεφαλικών κέντρων που είναι υπεύθυνα για την έναρξη της διαδικασίας της εκσπερμάτισης. Η δράση τους είναι  εμφανής  δύο με τρεις εβδομάδες μετά.

Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι η θεραπεία θα πρέπει πάντα να περιλαμβάνει την ψυχοθεραπευτική υποστήριξη και ενθάρρυνση του ασθενούς αφού χωρίς αυτή είναι βέβαιη η αποτυχία. Αν και η πρόωρη εκσπερμάτιση προσβάλει μόνο τον άνδρα επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την ποιότητα ζωής και της συντρόφου και γενικότερα του ζευγαριού.

Τί είναι η ψύχωση;

Ψύχωση είναι η ιατρική κατάσταση που επηρεάζει τον εγκέφαλο και προκαλεί απώλεια επαφής με την πραγματικότητα. Ο ασθενής δεν έχει εναισθησία(επίγνωση δηλαδή του παθολογικούτης καταστάσεως του), συμπτώματα σύντονα με το εγώ, λειτουργικότητα σοβαρά διαταραγμένη. Υπάρχει σοβαρή διαταραχή των ψυχικών λειτουργιών που εκφράζεται συνήθως με παραγωγικά συμπτώματα (ενώ στη νεύρωση συμβαίνει ακριβώς το ανάποδο των παραπάνω). Χαρακτηρίζεται από παραληρητικές ιδέες, ψευδαισθήσεις και αποδιοργάνωση λόγου και συμπεριφοράς.Τεκμήριο για την ψύχωση είναι το μπέρδεμα ανάμεσα στο τι προέρχεται από το μυαλό και τι από τον εξωτερικό κόσμο. Έχει χάσει την αίσθηση των ορίων ανάμεσα στο «μέσα» και το «έξω» (απώλεια των ορίων του εγώ).

Σε ποιές περιπτώσεις χορηγούνται αντικαταθλιπτικά;

Σε ποιές περιπτώσεις χορηγούνται αντικαταθλιπτικά;

Ενδείξεις αντικαταθλιπτικής αγωγής:

Καταθλιπτικές διαταραχές

1. Μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο (μοναδικό επεισόδιο, ή στα πλαίσια υποτροπιάζουσας κατάθλιψης)

2. Εποχιακή κατάθλιψη

3. Δυσθυμία και διπλή κατάθλιψη

4. Ελάσσων κατάθλιψη

5. Κατάθλιψη με σωματική συννοσηρότητα

• Σακχαρώδης διαβήτης

• Καρδιαγγειακές παθήσεις

• Κατάθλιψη μετά από αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδειο

• Ν. Parkinson (20-40% πιθανότητα κατάθλιψης)

• Δερματικές παθήσεις (Ακμή, Ψωρίαση)

• Άνοια και ηλικιωμένοι

6. Προεμμηνορρυσιακό δυσφορικό σύνδρομο

7. Υποστροφική κατάθλιψη

Αγχώδεις διαταραχές

1. Διαταραχή πανικού

2. Γενικευμένη αγχώδης διαταραχή

3. Φοβικές διαταραχές

4. Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή

5. Διαταραχή μετατραυματικού στρες

Σωματόμορφες διαταραχές

 Χρήση ουσιών

 Διαταραχές πρόσληψης τροφής

Διαταραχές ύπνου

Οριακή διαταραχή προσωπικότητας

Διαταραχές χρόνιου άλγους (ινομυαλγία, διαβητική πολυνευροπάθεια, νευροπαθητικός πόνος, ημικρανίες)

Ποιος είναι ο μηχανισμός δράσης των αντικαταθλιπτικών;

Ο πραγματικός μηχανισμός δράσης των αντικαταθλιπτικών παραμένει άγνωστος. Εικάζονται πολύπλοκες διεργασίες, κατά τις οποίες άμεση ή έμμεση επίδραση σε συστήματα υποδοχέων, ενεργοποιεί πληθώρα μηχανισμών προσαρμογής, με την ενδοκυττάρια μεσολάβηση δευτερευόντων μηνυτόρων στη γονιδιακή έκφραση (Νευροπλαστικότητα). Με αυτόν τον τρόπο δίνεται μια πιθανή εξήγηση για την καθυστερημένη έναρξη δράσης τους.